Hepatit B Enfeksiyonunun Tanısında Serolojik ve Moleküler Yöntemler Kullanılarak Tanı Kitlerinin Geliştirilmesi

-A +A
PROJE ADI :

Hepatit B Enfeksiyonunun Tanısında Serolojik ve Moleküler Yöntemler Kullanılarak Tanı Kitlerinin Geliştirilmesi

DESTEKLEYEN : TÜBİTAK - KAMAG 1007 (105G056)   
SÜRE : 2006-2010
PROJENİN AMAÇLARI :

Hepatit B virüsü (HBV) akut ve kronik hepatit,  karaciğer sirozu ve karaciğer kanserinin başlıca etmenidir ve günümüzde halen dünyaca önemli sağlık sorunları arasında kabul edilmektedir. Tüm dünyada yaklaşık 350 – 500 milyon kronik HBV  taşıyıcısı vardır ve her yıl yaklaşık 1,5 - 2 milyon insan HBV ile ilişkili hastalıklar dolayısıyla ölmektedir. Kronik HBV taşıyıcıları sağlıklı gibi görünmekle birlikte, virüsü yakın ilişkide oldukları insanlara bulaştırma riski taşırlar.

Vizyon 2023 raporunda da belirtildiği üzere enfeksiyon hastalıkları ülkemizde yaygın görülen hastalıkların arasında yer almaktadır. Bunun başlıca nedeni hastalık patojenlerinin erken tanısının etkin ve yaygın olarak gerçekleştirilememesidir. Ülkemizde HBV tanısında olduğu gibi, insan sağlığı açısından oldukça önemli olan çeşitli hastalıkların teşhis ve araştırma çalışmalarında kullanılan tanı kitlerinin de büyük bir kısmı yurt dışından ithal edilmektedir. Bu amaçla kullanılan kitler, çalışmaları dışa bağımlı yapmanın yanı sıra yüksek fiyatları nedeni ile büyük ekonomik kayıplara neden olmaktadır.  10 Mart 2005 tarihli Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu toplantısı kararlarında Biyoteknoloji ve Gen teknolojileri öncelikli teknoloji alanları arasında belirtilmiş ve tanı amaçlı kit geliştirilmesi insan sağlığı alanında öncelikli teknolojik faaliyet konuları arasında yer almıştır.

Bu projenin amaçlarından birisi Hepatit B enfeksiyonunun erken tanısı için monoklonal antikorlara dayalı ELISA kitlerinin ve HBV  DNA, HCV RNA ve HIV RNA’sının aynı örnekte tanımlanabilmesi için duyarlılığı daha yüksek Real Time PCR kullanımına dayalı moleküler tekniklerin geliştirilmesidir. Projenin ikinci amacı ise Hepatit B virüsü antijenlerinin bakteri ve memeli hücrelerinde (CHO, HELA, 293T ) klonlanması ve eksprese edilmesi, eksprese edilen HBV yüzey antijenlerinin kit çalışmalarında ve aşı olarak kullanılma potansiyelinin araştırılmasıdır.

Potansiyel Kullanım Alanları:

Projede, HBV’nün tanısına yönelik monoklonal antikorların kullanımına dayalı ELISA kiti ve real time PCR kullanımına dayalı moleküler tanı kitleri geliştirilmiştir. Projede TÜBİTAK MAM Gen Mühendisliği ve Biyoeknoloji Enstitüsü’nde (GMBE) daha önceki projeler kapsamında geliştirilen HBV yüzey antijenini (HBsAg)  yüksek özgünlükte tanıyan  monoklonal antikorları  kit çalışmalarında kullanılmıştır. Ayrıca proje kapsamında Hepatit B core ve e antijenine (HBcAg, HBeAg)  özgü monoklonal antikorlar ve her 3 antijene özgü poliklonal antikorlar geliştirilmiştir. Proje kapsamında elde edilen monoklonal ve poliklonal antikorlar ile ELISA kit prototipleri oluşturulmuştur. RTA  Firması ve GATA tarafından aynı kan örneklerinde HBV, HCV ve HIV tanısı için moleküler tanı kiti geliştirilmiştir. Proje kapsamında geliştirilen serolojik ve moleküler tanı kitleri için İstanbul Tıp Fakültesi ve GATA’da ticari kitlerle saha denemeleri gerçekleştirilmiştir.

 Hepatit B yüzey antijeni, Hepatit B c antijeni  ve Hepatit B e antijenleri rekombinant DNA teknolojisi ile TÜBİTAK MAM GMBE  ve GATA Viroloji grubu tarafından maya, memeli ve bakteri sisteminde klonlanmış ve eksprese edilmişlerdir. Gen klonlaması yöntemiyle elde edilen Hepatit B yüzey antijeninin ayrıca aşı çalışmalarında kullanılma potansiyeli bulunmaktadır.

PROJE KAPSAMINDA GELİŞTİRİLEN ÜRÜNLER

1- Monoklonal antikorlar                 

•   Anti – HBsAg            ( 2B7, 2G3,önceki projelerden)

•   Anti – HBcAg           (9  MAb)        

•   Anti – HBeAg           (4  MAb)

•   Anti-M13 faj              (1 MAb)

2- Poliklonal antikorlar

•   Anti – HBsAg  

•   Anti – HBcAg   

•   Anti – HBeAg

3- İşaretli monoklonal/Poliklonal Antikorlar

•   Anti- HBs MAb (2G3)-HRP  

•   Anti- HBs MAb (2G3)-Biotin   

•   Anti-HBc  MAb-HRP   

•   Anti-HBe MAb-HRP  

•   Anti-HBc PAb-HRP   

•   Anti-HBe PAb-HRP   

•   HBsAg-HRP   

•   HBcAg-HRP     

4- Diğer ürünler:

•Pozitif kontrol serumları (HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc IgM, Anti-HBc Total, Anti-HBe kitleri için)

•Negatif kontrol serumu (tüm kitler için)

 

5- HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc IgM, Anti-HBc Total  ELISA Prototip Kitleri

6- HBV, HCV ve HIV’in Real Time PCR ile moleküler  tanı kitleri( CE Belgesi alınmıştır)

PROJENİN SONUÇLARI :

•   Proje kapsamında ülkemizde ilk kez serolojik HBV ELISA kitlerinin tüm biyoteknolojik molekülleri ( monoklonal ve poliklonal antikorlar) proje ekibi tarafından elde edilmiştir.

•   Hepatit B virüsünün çeşitli antijenlerine karşı geliştirilen monoklonal ve poliklonal antikorlar enzim ile işaretlenerek ticari ürün haline getirilmiş ve ELISA kit prototipi oluşturulmuştur.

•   Serolojik ve moleküler tanı kitleri proje ortağı Tıp Fakültelerinde ticari kitlerle karşılaştırmalı olarak denenmiş ve doğruluk yüzdesi belirlenmiştir.

•   Hepatit B virüsü antijenleri bakteri ve memeli hücrelerinde (CHO, HELA, 293T ) klonlanmış ve eksprese edilmiştir. Memeli hücrelerinde eksprese edilen HBV yüzey antijeninin aşı olarak kullanılma potansiyeli bulunmaktadır.

•   HBV, HCV ve HIV’in Real Time PCR ile moleküler  tanı kitleri geliştirilmiş ve CE belgeleri alınmıştır pazara çıkma aşamasındadır.

•   HBsAg, Anti-HBs, Anti-HBc IgM, Anti-HBc Total  ELISA Prototip Kitleri geliştirilmiş, ancak pazara çıkma aşamasına gelmemiştir. Kitlerin mevcut prototip aşamasından ticari olgunluğa gelebilmesi için CE belgeleme sürecini de içine alan ek çalışmalar yapılması gerekmektedir. 

Fotoğraflar